Chyba lepiej być szczodrym. Bolesławem na przykład. Hojnym być lepiej niż przebojowym. Choć świat należy do odważnych – tak mówi przysłowie. A co mówi na ten temat praktyka życia codziennego?

Wsiadam sobie do autobusu w drodze do pracy. Ponieważ mam przy sobie ciekawą książkę, chętnie bym przeczytał kilka stron. Rozglądam się za wolnym miejscem – nie ma. Nie ma, ale na kilku podwójnych siedzeniach nie widzę kompletu pasażerów. Widzę za to torby, reklamówki i plecaki. Taka nowa moda: usiąść na jednym miejscu, a na drugie rzucić torbę, żeby nikt nie usiadł obok. Dwie grupy społeczne wśród podróżujących gustują w tym procederze – młodzież (do)szkolna i panie z siatkami. Młodzież rzuca swoje plecaki niedbale, tak jak kiedyś rzucało się teczkę na szkolnym boisku. Teraz to są plecaki, mniej więcej połowa ma nadrukowany napis Vans. Te należące do dziewczyn można rozpoznać po małych misiach przy ekspresie. Natomiast panie stawiają swoje torby, siatki i reklamówki delikatnie, na ogół trzymają je przez cały czas, by nic się nie przewróciło. A może żeby im nikt nie ukradł.

Staję przy jednej z nich, młodej, młodszej od mojej córki. Zadbana, nieźle ubrana, jako jedna z nielicznych osób w autobusie nie wpatruje się w ekranik telefonu. Zerka na boki, nasz wzrok czasami się spotyka. Mówię jej (wzrokiem): usiadłbym na miejscu pani toreb. Ona mi mówi (wzrokiem): jestem taka zmęczona tą komunikacją. Ciekawe, co ma w tych swoich pakunkach o ósmej rano, przecież nie zakupy. W torebce wiadomo – wszystko i nic, w siatce numer jeden pewnie jakieś sałatki w plastikowych pojemniczkach, w siatce numer dwa bluzkę dla koleżanki albo adidasy, topik i leginsy, bo po pracy idzie na zumbę do korporacyjnej siłowni. Tak ją widzę, ale mogę się mylić…

Po dwóch przystankach część ludzi wysiada, robi się luźniej, znajduję sobie miejsce. Zamiast czytać zaczynam się jednak zastanawiać, czy nie zwrócić tej kobiecie uwagi. Trochę mi się nie chce, trochę się boję, trochę nie chcę jej robić wstydu. Ale z drugiej strony… może jednak coś zrozumie, może się zastanowi. Tak się waham, aż muszę wysiadać – tak często rozwiązują się dylematy. Ale nie tym razem – kobieta wysiada na tym samym przystanku i idzie koło mnie chodnikiem. – Przepraszam, pani skasowała dwa bilety czy jeden? Moja czarna kurtka mogła się jej skojarzyć z kontrolerami, bo z lekkim przestrachem odpowiada: – Jeden, a dlaczego? – Powinna pani skasować też za torby, bo zajmowały miejsce. – Jak chciał pan usiąść, to trzeba było poprosić. Nie wiem, czy zna słowo asertywny, więc mówię tylko: – Nie każdy jest tak pewny siebie… Wtedy tonem nauczycielki pouczającej ucznia mówi: Trzeba być śmiałym. Rozchodzimy się, ale może jutro znowu wsiądziemy do tego samego autobusu.

Zastanawiam się, co za tą sytuacją stoi. Nieuwaga? Bezmyślność? Skupienie na sobie? A może coś więcej… pewna myśl, świadomie lub tylko podświadomie wyznawane przekonanie, że na świecie jest ograniczona liczba miejsc, dóbr, posad i że trzeba sobie szybko zaklepać jak najwięcej. Jako dzieci się w to bawiliśmy – podczas jazdy autobusem wyglądało się przez okno i krzyczało zamawiam, gdy zobaczyliśmy coś ciekawego. Albo gdy oglądało się katalog zachodnich sklepów wysyłkowych, przywieziony przez wujka z zagranicy. Zajmij mi miejsce! – w kolejce, na widowni, bliżej morza. Zajmij mi miejsce! – paradoksalna dwuznaczność tej prośby. Może jednak: Nie zajmuj mi, proszę.